|
Dinimizde Helal ve Haram
[color=black][b]Gıdaların veya katkı maddelerinin bir kısmı bazı hastalıkları tetikleyebilir mi?
Cevap kısa ve net: "Evet." Bazı gıdalar veya gıda katkı maddeleri aşağıdaki bulgulardan birinin veya daha fazlasının oluşmasını tetikleyebilir:
Dikkat Sürdürüm Bozukluğu / Hiperaktivite Sendromu
Alerji
Astma
Otizm, Yaygın gelişimsel bozukluk, Enüresis (Altına idrar kaçırma)
Davranış bozuklukları
Depresyon, Duygu durum değişiklikleri
Kulak ağrıları, Kronik orta kulak iltihabı
Göz problemleri
G6PD Enzim eksikliği, Mide-barsak problemleri, Mide ağrısı
Baş ağrısı, Migren
Nazal polip
Cilt problemleri, Egzema, Ürtiker
Uyku problemleri
Tikler, Tourette sendromu
Katkı maddeleri ile beklenmeyen gıda reaksiyonları arasındaki sıkı ilişkiye örnek olması bakımından, bu bulgulara sebep olan katkı maddelirine örnekler verelim:
ASPARTAM: Yapay tatlandırıcı (diyet şekeri) olarak bilinir. Genellikle şeker yerine tatlandırıcı olarak kullanılır. Aspartam duyarlı olan kişilerde az da olsa giörülen bulgulara göre, anjioödeme veya göz kapaklarında, dudaklarda, ellerde veya ayaklarda şişmeye neden olur.
BENZOATLAR: Benzoatlar, muz, kek, hububat, çikolata, soslar, katı ve sıvı yağlar, meyankökü, margarin, mayonez, süt tozu, patates tozu ve kuru maya gibi bazı gıdaların işlenmesi sırasında gıda koruyucusu olarak kullanılır. Benzoatlara karşı gerçek alerjik reaksiyon çok az da olsa vardır.
BHA/BHT: BHA (Butillenmiş hidroksiyanozil) ve BHT (Butillenmiş hidroksitoluen) antioksidandır. BHA ve BHT özellikle katı ve sıvı yağlar ile hububat ürünlerinde kullanılır. Duyarlı kişilerde kurdeşene sebep olurlar.
GIDA BOYALARI: Gıdalara renk vermek için kullanılırlar. Bunlar, E102 (Tartrazin) gibi numaralarla isimlendirilirler. Kekler, şekerlemeler, konserve sebzeler, peynirler, çikletler, sosis, dondurma, portakallı içecekler, salata sosları, mevsim salataları, alkolsüz meşrubatlar ve ketçap gibi bazı gıdalar tartrazin içerirler. Tartrazin duyarlı insanlarda çok nadir oluşmakla birlikte kurdeşen veya astım ataklarına neden olur.
MSG: Monosodyum glutamat (E621) özellikle uzak doğu (Çin, Japon) ve Türk mutfağında kullanılır. Bununla oluşan reaksiyona "Çin Restoranı Sendromu" da denir. Bir çok imalathane ve restoranda da değişik gıdalarda lezzet arttırıcı olarak kullanılır. MSG ile oluşan reaksiyonlar şöyledir: Baş ağrısı, bulantı, ishal, terleme, göğüste sıkışma, boyun arkasında yanma. Bu tür reaksiyonlar fazla miktarda MSG alınması sonrası oluşur. Bu maddeyi tüketen astımlı hastalarda ağır astım atakları oluşabilmektedir.
NİTRAT/NİTRİTLER: Bu iki madde hem koruyucu olarak, hem de renklendirici ve lezzet arttırıcı olarak kullanılır. Nitrat ve nitritler özellikle sosis, salam gibi et ürünlerinde bulunur. Bazı kişilerde baş ağrısı ve kurdeşene neden olabilirler.
PARABENLER: Parabenler gıda ve ilaçlarda koruyucu olarak kullanılırlar. Metil, etil, propil, butil paraben ve sondum benzoat bunlara örnektirler. Bu maddelere duyarlı kişilerde alındıklarında, ağır cilt bulguları veya deride kızarıklık, şişlik, kaşıntı ve ağrıya neden olurlar.
SULFİTLER: SO2, sülfitleyici maddeler (Sülfür di oksit, sodyum veya potasyum sülfit, bisülfit, metabisülfit) olarak da bilinirler. Gıda koruyucusu olarak ve fermente içeceklerin kaplarında kullanılırlar. Fırınlanmış ürünler, çaylar, çeşniler, deniz ürünleri, reçeller, jöleler, kurutulmuş meyveler, meyve suları, konserve ve suyu alınmış sebzeler, dondurulmuş patates ve çorba karışımlarında bulunurlar. Sülfitler göğüste sıkışma, kurdeşen, karında kramp, ishal, kan basıncı düşmesi, başta yanma hissi, halsizlik, nabız hızlanması gibi bulgulara neden olur. Ayrıca sülfitler, bunlara duyarlı astımlılarda astım atağını tetikleyebilir. Bir çok restoranın salata barında yüksek düzeyde sülfit mevcuttur.
Gıda ve kimya endüstrileri uzun yıllardır tüm gıda katkı maddelerinin iyice test edildiğini ve güvenilir olduğunu söylemekteydirler. Ancak gıda katkı maddelerinin tarihine bakıldığında bir çok katkı maddesinin uzun yıllar kullanıldıktan sonra sağlık riskleri taşıdığı ortaya çıkmıştır ve aşağıda listelenenler yasaklanmışlardır.
Katkı maddesi Fonksiyonu Bileşimi Yasak Yılı Problem
Agene (nitrogen trichloride) Un beyazlatıcısı ve yıllandırıcı ajan
sentetik 1949 Bu madde katılmış undan yapılmış ekmeği yiyen köpeklerde epilepsi (sara) nöbetlerine benzer nöbetler
Butter yellow suni renklendirici sentetik 1919 Toksik, sonraları karaciğer kanserine yol açtığı bulundu
Green 1 suni renklendirici sentetik 1965 Karaciğer kanserine sebep
Green 2 suni renklendirici sentetik 1965 Test edilmek için yeterli ekonomik öneme sahip olmama
Orange 1 suni renklendirici sentetik 1956 Organ hasarı
Orange 2 suni renklendirici sentetik 1960 Organ hasarı
Orange B suni renklendirici sentetik 1978
(ban never finalized)Kanser
Red 1 suni renklendirici sentetik 1961 Karaciğer kanseri
Red 2 suni renklendirici sentetik 1976 Muhtemel karsinojen
Red 4 suni renklendirici sentetik 1976 Yüksek düzeyleri köpeklerde adrenal korteks hasarına neden olmakta; 1965 yılından sonra sadece maraschino kirazlarında ve bazı haplarda kullanıldı; halen haricen uygulanan ilaç ve kozmetikte kullanılmasına izin verilmektedir.
Red 32 suni renklendirici sentetik 1956 Iç organlarda hasarlar ve zayıf bir kanserojen olabilir; 1956 yılından beri Citrus Red 2 ismi ile sadece turuncu rengi vermek amacıyla kullanılmaya devam edilmektedir (2 ppm)
Sudan 1 suni renklendirici sentetik 1919 Toksik, daha sonra karsinojen olduğu bulundu
Violet 1 suni renklendirici sentetik 1973 Kanser (Yenilmek üzere kesilmiş sığır etleri üzerinde Tarım Bölümünün denetim mührü olarak kullanılırdı)
Yellow 1 and 2 suni renklendirici sentetik 1959 Yüksekdozlarda barsak lezyonları
Yellow 3 suni renklendirici sentetik 1959 Yüksek dozlarda kalp hasarı
Yellow 4 suni renklendirici sentetik 1959 Yüksek dozlarda kalp hasarı
cinnamyl anthranilate suni renklendirici sentetik 1982 Karaciğer kanseri
cobalt salts bira köpüğünü dengede tutma sentetik1966 Kalp üzerine toksik etki
coumarin Lezzet verici tonka fasulyesi 1954 Karaciğer zehri
cyclamate Suni tatlandırıcı sentetik 1970 Safra kesesi kanseri, testislere hasar; şu anda direk kansere neden olduğu düşünülmüyor, fakat diğer karsinojenlerin etkisini artırdığı düşünülüyor.
diethyl
pyrocarbonate (DEPC) koruyucu (içecekler)sentetik 1972 Urethan oluşturmak üzere amonyak ile birleşir; bir karsinojen
dulcin (p-ethoxy-phenylurea) Suni tatlandırıcısentetik 1950 Karaciğer kanseri
ethylene glycol çözücü sentetik Böbrek hasarı
monochloroacetic acid koruyucu sentetik1941 Oldukça toksik
nordihydroguaiaretic acid (NDGA)antioksidan Çöl bitkisi 1968 (FDA), 1971 (USDA)Böbrek hasarı
oil of calamus Lezzet verici Hintkamışı kökü 1968 Barsak kanseri
polyoxyethylene-8-stearate (Myrj 45)emülgatör sentetik 1952 Yüksek düzeyleri safra yolları taşı ve tümörüne neden olmuştur
safrole Lezzet verici (kök birası)sassafras ağacı 1960 Karaciğer kanseri
thiourea koruyucu sentetik 1950 c. Karaciğer kanseri
Yasaklanan bu kadar katkı maddesinin bazıları gelişmekte olan ülkelerde hâlâ kullanılmakta. Bir de, el'an kullandığımız katkı maddelerinin de ileride bazı zararlarının çıkmayacağını kimse garanti edemez.
|